NADNERCZA

Nadnercza znajdują się przednio do dogłowowej powierzchni nerek. W gruczołach tych wyróżnia się dwie części odgrywające różne działanie hormonalne: kora nadnerczy i rdzeń nadnerczy. Ponadto, kora nadnerczy składa się z trzech warstw: warstwa zewnętrzna (zona glomerulosa) nazywana warstwą kłębkowatą, warstwa środkowa (zona fasciculata) nazywana warstwą pasmowatą, warstwa wewnętrzna (zona reticularis) nazywana warstwą siatkowatą. W warstwach tych produkowane są hormony steroidowe nazywane kortykosteroidami (Greco i Stabenfeldt 2007; Martin i Crump 2003). Hormony te powstają z cholesterolu. Głównymi hormonami steroidowymi produkowanymi w korze nadnerczy są glikokortykosteroidy oraz mineralokortykosteroidy. Innymi hormonami steroidowymi syntetyzowanymi przez komórki kory nadnerczy są androgeny i estrogeny, jednakże w warunkach fizjologicznych synteza tych hormonów w korze nadnerczy jest niewielka (Greco i Stabenfeldt 2007).

Głównym mineralokortykosteroidem jest aldosteron produkowany przez komórki warstwy kłębkowatej kory nadnerczy. Synteza i uwalnianie tego hormonu regulowane są przez układ renina-angiotensyna oraz stężenie jonów sodu i potasu we krwi. Głównym efektem działania tego hormonu jest zatrzymywanie jonów sodu w organizmie oraz zwiększenie wydalania jonów potasu, co pozwala utrzymać prawidłową równowagę sodowo-potasową organizmu, objętość płynów oraz ciśnienie krwi (Greco i Stabenfeldt 2007; Martin i Crump 2003; Tan i wsp. 2004).

Głównym hormonem produkowanym u psów i kotów w warstwie pasmowatej i kłębkowatej kory nadnerczy jest kortyzol (Greco i Stabenfeldt 2007). Synteza i wydzielanie glikokortykosteroidów regulowana jest przez oś podwzgórzowo-przysadkowo-nadnerczową, w której wydzielany przez przysadkę hormon adrenokortykotropowy stymuluje sekrecję glikokortykosteroidów. Hormony te wpływają na metabolizm węglowodanów, białek i lipidów oraz prawidłowe funkcjonowanie różnych układów takich jak: układ gruczołów dokrewnych, mięśni szkieletowych, skóry, układu sercowo-naczyniowego, nerek oraz układu odpornościowego (Martin i Crump 2003). Glikokortykosteroidy biorą również udział w utrzymaniu prawidłowego stężenia glukozy we krwi, stymulują katabolizm białek, lipolizę, redystrybucję tłuszczu do wątroby i jamy brzusznej, oraz wydalanie wody (Greco i Stabenfeldt 2007; Martin i Crump 2003).

Drugą część gruczołów nadnerczowych stanowi ich rdzeń, z którego uwalniane są hormony nazywane katecholaminami (Martin i Crump 2003). Epinefryna jest główną katecholaminą wydzielaną przez rdzeń nadnerczy. Pozostałe katecholaminy (takie jak norepinefryna i dopamina) stanowią prekursory dla epinefryny. Hipoglikemia (obniżenie stężenia glukozy we krwi) oraz nagły stres są głównymi stymulatorami uwalniania katecholamin. Odpowiedź tkankowa na działanie katecholamin zależna jest od typu receptorów adrenergicznych (α 1 , α 2 , β 1 , β 2 ) występujących w danej tkance. Z tego właśnie powodu katecholaminy powodują skurcz naczyń krwionośnych (zwężenie ich światła) w skórze i narządach wewnętrznych i równocześnie rozkurcz naczyń krwionośnych (rozszerzenie ich światła) w mięśniach szkieletowych. Ponadto, katecholaminy zwiększają pojemność wyrzutową serca oraz skurcz obecnych w skórze mięśni odpowiedzialnych za zjeżenie włosów. Te działanie katecholamin związane są z reakcją walki lub ucieczki. Ponadto, katecholaminy stymulują glikogenolizę (uwalnianie glukozy z glikogenu stanowiącego magazyn glukozy w organizmie) w wątrobie i mięśniach szkieletowych, co jest reakcją na hipoglikemię (Greco i Stabenfeldt 2007; Martin i Crump 2003)

Piśmiennictwo

Greco D.S., Stabenfeldt G.H. Endocrine Glands and Their Function. In: Cunningham J.G. and Klein B.G. (eds.) Textbook of Veterinary Physiology. 4 th ed. Saunders Elsevier, St. Louis, 2007b, pp. 428-464.

Martin P.A., Crump M.H. The Adrenal Gland. In: Pineda M.H. and Dooley M.P. (eds.) McDonald’s Veterinary Endocrinology and Reproduction. 5 th ed. Blackwell Publishing, Ames, 2003b, pp. 165-200.

Tan L.-B., Schlosshan D., Barker D. Fiftieth anniversary of aldosterone: from discovery to cardiovascular therapy. International Journal of Cardiology, 2004, 96, 321-333.

Strona olgazygner.pl wykorzystuje pliki cookies do prawidłowego działania, aby oferować funkcje społecznościowe, analizować ruch na stronie i prowadzić działania marketingowe. Więcej informacji znajdziesz w polityce prywatności. Czy zgadzasz się na wykorzystywanie plików cookies?</br> Zobacz naszą Politykę Prywatności

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close